📜 HISTORIA SZKOŁY W CHLUDOWIE

„Historia szkoły jest historią ludzi, miejsca i czasu – zapisaną w murach, dokumentach i pamięci kolejnych pokoleń.”

🌿 Początki (XIII–XVI wiek)

Historia szkoły w Chludowie jest nierozerwalnie związana z 765‑letnimi dziejami naszej wsi. Nadanie Chludowa Siostrom Cysterkom z Owińsk w 1252 roku oraz wybudowanie przez nie kościoła i utworzenie parafii na przełomie XIII i XIV wieku były zaczątkiem szkoły w Chludowie.

W XIV i XV wieku datuje się rozwój szkółek parafialnych, które dawały niewielkiej grupce chłopców możliwość nauczenia się trudnej sztuki czytania i pisania, fundamentów łaciny i śpiewu. Chłopcy ze szkoły brali żywy udział – zwłaszcza przez śpiew – w nabożeństwach parafialnych, co stanowiło swoistą katechezę oraz wprowadzało w liturgię i życie religijne parafii.

Szkółka parafialna na pewno istniała w Chludowie w 1530 roku, gdyż wspomina o niej dokument wizytacji biskupiej. Rolę szkoły parafialnej, w której chłopcy pobierali naukę elementarną, trudno przecenić w kontekście społeczeństwa analfabetów (około 5% społeczeństwa potrafiło czytać i pisać).

W XVII wieku szkoły parafialne prowadzą dalej ożywioną działalność, która nie ogranicza się już tylko do grupki chłopców, ale obejmuje szerszą grupę dzieci regularną nauką katechizmu. W XVIII wieku szkoły parafialne odgrywają podstawową rolę w edukacji wsi – już nie tylko w zakresie katechizmu i Ewangelii, lecz także pisania i czytania w języku polskim oraz podstawowych wiadomości przyrodniczych.

⚔️ Czasy zaborów (koniec XVIII – XIX wiek)

Ostatnie dziesięciolecie XVIII wieku przynosi upadek Rzeczpospolitej szlacheckiej. Chludowo dostaje się pod panowanie pruskie, a wieś – odebrana zakonowi Sióstr Cysterek – przechodzi w 1797 roku na własność rodu von Treskov. Szkoła jednak nadal istnieje.

Dokumenty z 1840 i 1867 roku potwierdzają, że w Chludowie funkcjonuje katolicka szkoła elementarna. Na nagrobku obok parafialnego kościoła widnieje napis informujący, że Antoni Kociałkowski (1810–1890) pełnił funkcję nauczyciela przy tutejszej szkole przez 45 lat.

W 1885 roku zbudowano szkołę w Chludowie – budynek ten został przebudowany w latach siedemdziesiątych XX wieku. Jest to fragment obecnego obiektu, w którym dziś znajdują się sale: muzyczna, plastyczna, języka niemieckiego oraz pracownia matematyczna.

W 1894 roku pruski urzędnik Landart ogłosił przetarg na remont i rozbudowę szkoły na kwotę 14 525 marek. W 1896 roku szkoła liczyła 35 uczniów z osady Chludowo i z majątku Chludowo. W 1900 roku uczęszczały do niej także dzieci z Zielątkowa i Golęczewa.

🏫 Początek XX wieku i walka o język

Na przełomie 1907/1908 roku miał miejsce w Chludowie strajk szkolny związany z zakazem nauki religii w języku polskim.

W 1909 roku Alma von Treskov sprzedała Chludowo Komisji Kolonizacyjnej. Zapadła decyzja o budowie nowego budynku szkolnego – dzisiejszej „starej szkoły”, w której miała się mieścić szkoła ewangelicka i poczta.

Z raportu wizytacyjnego z 11 kwietnia 1911 roku:

1. Ściany obu izb szkolnych były bardzo brudne
2. Szkoła nie miała boiska
3. 10 uczniów było chorych

Decyzją Komisji Kolonizacyjnej z 22 sierpnia 1911 roku majątek Chludowo podzielono między 79 niemieckich osadników wyznania ewangelickiego, co doprowadziło do utworzenia szkoły ewangelickiej obok istniejącej szkoły katolickiej.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku nadal funkcjonowały dwie szkoły. Dopiero po opuszczeniu Chludowa przez kolonistów niemieckich w 1922 roku szkoła ewangelicka została zlikwidowana.

🇵🇱 Okres międzywojenny

Z dostępnych dokumentów wynika, że w okresie międzywojennym szkoła liczyła ponad 100 uczniów. W wyborach do rady i reprezentacji szkoły w 1924 roku brały udział 134 osoby.

Kierownik szkoły: Józef Tomaszewski
Nauczyciele: pani Glasowa, pan Drzewiecki

W czasie II wojny światowej Józef Tomaszewski został wywieziony do obozu koncentracyjnego w Gusen, gdzie zginął.

🔔 Po II wojnie światowej

Po wypędzeniu Niemców szkoła wznowiła działalność 26 lutego 1945 roku.

• Kierownik: Władysław Drzewiecki
• Nauczycielka: Mieczysława Sikorzanka
• Religia: ojciec Chodzidło
• Liczba uczniów: 175

Najliczniejszą pojedynczą klasą w dziejach szkoły była klasa II w roku szkolnym 1945/1946, licząca 48 uczniów.

W latach powojennych liczba uczniów stopniowo rosła, co wymusiło rozbudowę szkoły. W lutym 1978 roku zakończono remont i rozbudowę budynku z 1885 roku.

🧱 Nowoczesna szkoła

• 12 września 1992 roku oddano do użytku nowy budynek szkolny
• 26 stycznia 1995 roku szkoła wzbogaciła się o salę gimnastyczną z zapleczem

Przez cały okres istnienia szkoła była ważnym ośrodkiem życia kulturalnego wsi.

👩‍🏫 Dyrektorzy szkoły po II wojnie światowej

• 1945–1963 – Władysław Drzewiecki
• 1963–1965 – Kazimierz Gepertt
• 1965–1967 – Urszula Szrama
• 1967 (3 tygodnie) – Przemysław Stasiński
• 1967–1968 – Michał Poźlewicz
• 1968–1976 – Halina Krupa
• 1976–1977 – Stefan Tomczyński
• 1977–1980 – Halina Piechowiak
• 1980–1994 – Jan Napierała
• 1994–2002 – Jarosław Krajewski
• 2002–2007 – Ryszard Łuszcz
• 2007–2009 – Małgorzata Kaczmarek
• od 2009 roku – Krzysztof Antkowiak

🎓 Absolwenci

Przez mury chludowskiej szkoły przewinęło się liczne grono nauczycieli, którzy – często w trudnych warunkach – przekazywali wiedzę kolejnym pokoleniom.

Dziś wszyscy absolwenci kontynuują naukę, jednak w roku szkolnym 1952/1953 spośród 23 absolwentów:

• 1 poszedł do technikum handlowego
• 1 do technikum chemicznego
• 2 do liceum ogólnokształcącego
• 4 do liceum pedagogicznego
• 7 do zasadniczej szkoły zawodowej
• 8 pozostało na gospodarstwie

Absolwenci szkoły w Chludowie wykonują dziś bardzo różnorodne zawody: prawnicy, lekarze, nauczyciele, inżynierowie, kupcy, rolnicy, bankowcy, rzemieślnicy, kapitan żeglugi wielkiej, prezes spółki samorządowej, lotnicy, policjanci i żołnierze. Świadczy to o tym, że chludowska szkoła dobrze wypełniła swoje zadanie.

✨ Zakończenie

Ten krótki zarys historii szkoły w Chludowie niech będzie wskazówką dla młodego pokolenia, że ich szkoła ma dalekie korzenie w przeszłości, a oni sami tworzą nową jej historię.

Piętnaście lat temu, wraz z nadaniem szkole imienia i sztandaru, rozpoczął się nowy rozdział w jej dziejach.

Opracowano na podstawie materiałów zebranych przez p. Zbigniewa Hącię