Międzynarodowy Dzień Świadomości Jąkania

22 października przypada  Międzynarodowy Dzień Świadomości Jąkania (znany także jako Światowy Dzień Osób Jąkających). Święto zostało ustanowione w lipcu 1998 roku podczas V Światowego Kongresu Osób Jąkających się
w Johannesburgu, aby zwrócić uwagę społeczeństwa na problem, jakim jest jąkanie oraz na propagowanie wiedzy  dotyczącej jąkania. Symbolem Międzynarodowego Dnia Świadomości Jąkania jest turkusowo-zielona wstążka.

Jąkanie to zaburzenie płynności mowy, które może mieć różnorodny charakter. W mowie osoby jąkającej obserwowane są potknięcia, przeciągnięcia dźwięków, powtórzenia głosek, sylab i wyrazów, a czasem także nagłe ruchy, tzw. tiki.
Na pojawienie się jąkania mogą mieć wpływ różne czynniki: emocjonalne, środowiskowe, czynniki neurofizjologiczne,
w tym genetyczne, a także te związane z rozwojem mowy i języka. Jąkanie pojawia się najczęściej około 4-8 roku życia,
ale może pojawić się także u osoby dorosłej. Szacuje się, że ponad 70 milionów ludzi na całym świecie jąka się, zacina lub ma różne problemy z komunikacją wynikające z blokady mowy.

Jąkanie jest poważnym problemem, które często prowadzi do wielu negatywnych konsekwencji. Może przyczyniać się
do niskiej samooceny, braku wiary we własne siły, strachu przed interakcjami społecznymi, a nawet depresji. Dlatego zawsze warto podjąć terapie, które pomogą upłynnić mowę. Wczesne i odpowiednio dobrane oddziaływania psychologiczne i logopedyczne pozwalają zminimalizować problem jąkania, co może znacząco poprawić jakość życia osoby z jąkaniem.

FAKTY DOTYCZĄCE JĄKANIA

• Trudności w wypowiadaniu się, określane mianem jąkania, dotyczą jednej osoby na sto.
• Jąka się około 5% dzieci. U większości z nich trudności w mówieniu ustępują samoistnie.
• Płeć ma znaczenie – na czterech jąkających się mężczyzn przypada jedna kobieta.
• Nie ma ani leku na jąkanie, ani też jednej, skutecznej dla wszystkich metody terapii.
• Jąkanie ma podłoże genetyczne i neurofizjologiczne, ale istotne są także czynniki lingwistyczne, psychologiczne i środowiskowe.

Na temat jąkania powstało wiele szkodliwych mitów. Trzeba wiedzieć i pamiętać o tym, że:

• Rodzice nie są winni jąkaniu dziecka.
• Jąkanie nie jest spowodowane stresem i nerwowością lub traumatycznym wydarzeniem.
• Można rozmawiać z dzieckiem o jego jąkaniu.
• Osoby jąkające się nie są mniej inteligentne.
• Osoby jąkające się nie są nerwowe, mniej odporne psychiczne, mniej pewne siebie i bardziej lękliwe, a także niestabilne emocjonalnie.
• Osoby z jąkaniem mówią i/lub oddychają prawidłowo.
• Osobom z jąkaniem nie pomaga, gdy dokończymy za nie rozpoczęte zdanie.
• Porady typu: „Najpierw pomyśl, co chcesz powiedzieć!”, „Uspokój się!”, „Nabierz dużo powietrza!”, „Nie denerwuj się!” nie są pomocne.

Terapia jąkania

Na świecie istnieje wiele podejść w terapii, jednak nie ma jednej uniwersalnej metody, która mogłaby pomóc wszystkim osobom z jąkaniem. Skuteczna terapia jest szyta na miarę konkretnego klienta.  Główne nurty terapeutyczne na świecie:

• Mówienie  bardziej płynne
• Jąkanie bardziej płynne

Cele wyznacza osoba jąkająca się w porozumieniu ze specjalistą prowadzącym terapię. Mogą one dotyczyć różnych trudności, muszą jednak uwzględniać przede wszystkim potrzeby osoby z jąkaniem. Cel musi być realny. Jeśli jąkasz się od 20 lat, to jest mało prawdopodobne, aby udało się doprowadzić do całkowitego wyeliminowania objawów jąkania. Przykładem takich realnych celów może być zdecydowana poprawa płynności mowy, nabywanie umiejętności lepszego radzenia sobie z blokami, polepszenie umiejętności komunikacyjnych, nabywanie postaw asertywnych, zwiększenie poczucia sprawstwa, zbudowanie adekwatnej samooceny czy też poprawa jakości życia.

Na podstawie treści logolab.edu.pl

Katarzyna Stankiewicz